Water vasthouden zou de hoogste prioriteit moeten hebben, maar bij waterschap Hollandse Delta lijkt het zo snel mogelijk afvoeren van water centraal staan. Dat stelt Water Natuurlijk, dat al jaren pleit voor een fundamenteel andere aanpak van het waterbeheer.
De afgelopen droge en hete zomer maakte opnieuw duidelijk hoe kwetsbaar ons watersysteem is. Terwijl steeds vaker wordt gewaarschuwd voor zowel langdurige droogte als extreme neerslag, is een andere inrichting van het waterbeheer noodzakelijk. Water moet meer ruimte krijgen en zo veel mogelijk worden vastgehouden.
Drietrapsstrategie blijft uitgangspunt
De wetenschap waarschuwt al jaren voor de gevolgen van klimaatverandering. Het waterbeleid moet daarop worden aangepast. Een belangrijk uitgangspunt daarbij is de zogenoemde drietrapsstrategie: eerst water vasthouden, vervolgens water bergen en pas als laatste water afvoeren.
Bij hevige neerslag betekent dit dat water zo veel mogelijk in het gebied wordt vastgehouden. Als er vervolgens alsnog te veel water is, moet het tijdelijk kunnen worden opgeslagen in daarvoor aangewezen bergingsgebieden. Pas wanneer ook die mogelijkheden zijn benut, komen gemalen en pompen in actie.
Deze aanpak is al aan het begin van deze eeuw vastgelegd in het Nationaal Bestuursakkoord Water. Waterschappen spraken daarin af om hun watersysteem hierop aan te passen en de doelstellingen uiterlijk in 2015 te realiseren.
‘Te weinig ruimte’ voor water
Volgens Water Natuurlijk is op de Zuid-Hollandse eilanden onvoldoende uitvoering gegeven aan deze afspraken. Het watersysteem van Hollandse Delta is volgens de partij nog altijd vooral ingericht op het zo snel mogelijk transporteren van water.
Bij veel neerslag moet het water zo snel mogelijk worden afgevoerd. In droge perioden wordt juist water vanuit de rivieren aangevoerd. Volgens Water Natuurlijk laat de huidige situatie zien dat dit systeem tegen zijn grenzen aanloopt.
Heemraad Piet van der Eijk van Hollandse Delta stelde tegenover Rijnmond Nieuws dat er onvoldoende ruimte is om water af te voeren. Hij legt daarbij een verband met aangescherpte natuurwetgeving en het maaibeheer van watergangen. Water Natuurlijk vindt die redenering te gemakkelijk.
‘We zijn geen natuurschap’?
Van der Eijk geeft aan dat hij zich aan de natuurwetgeving wil houden, maar dat waterafvoer voor hem prioriteit heeft. Daarbij stelde hij: “We zijn geen natuurschap.”
Water Natuurlijk plaatst daar een belangrijke kanttekening bij. De wettelijke taken van een waterschap gaan namelijk niet alleen over waterkwantiteit, maar ook over de biologische kwaliteit van het oppervlaktewater.
Dat betekent dat een waterschap ook verantwoordelijkheid draagt voor de natuur in duizenden kilometers watergangen. Vanuit die taak kan Hollandse Delta volgens Water Natuurlijk juist worden gezien als een belangrijke beheerder van aquatische natuur — ook buiten formele natuurgebieden.
Natuur en waterbeheer zijn geen tegenstellingen
De dramatische achteruitgang van de biodiversiteit maakt het noodzakelijk dat overheden hun beheer aanpassen. Ook bij het maaien van watergangen moet ruimte worden gegeven aan planten en dieren.
Volgens Water Natuurlijk hoeft dit niet tegenover goed waterbeheer te staan. Ecologisch beheer van watergangen kan juist onderdeel zijn van een modern en toekomstbestendig watersysteem.
“Het is te gemakkelijk om natuur en waterafvoer tegenover elkaar te zetten,” stelt Water Natuurlijk. “Een waterschap heeft de wettelijke verantwoordelijkheid voor beide. De uitdaging is om het watersysteem zo in te richten dat water wordt vastgehouden waar dat kan, geborgen waar dat nodig is en pas als laatste stap wordt afgevoerd.”
Water vasthouden moet niet de uitzondering zijn, maar het uitgangspunt
Water Natuurlijk vindt dat Hollandse Delta daarom niet moet blijven vasthouden aan een systeem waarin afvoer steeds de eerste reflex is. De klimaatverandering vraagt om een watersysteem dat water langer kan vasthouden, ruimte biedt aan natuur en bestand is tegen zowel droogte als extreme neerslag.